Blog Archives

Salep

Salep

0 oy, 0.00 oran. oy (0%)

SalepOrchis, Ophyris veya Dactylorhiza

Kimlik bilgiler

Salepgiller (orchidaceae) familyasındandır. Türkiye’de farklı yörelerde farklı orkide türleri yetişir. Yöreye ve türe göre değişmekle birlikte, genellikle yaz aylarında toplanır. Türkçe: Değişik salep türlerine verilen pek çok yerel isimleri vardır. İngilizce: Wild orchid, salep; Almanca: Statliches; Fransıca: orchidee terrestre.

İki yumrusu vardır. Biri bitkiyi beslerken, diğeri besin depolar.

Beyazı, pembemsi, eflatunu, bordosuyla pek çok renkte salep yetişmektedir Türkiye’de. Kimi minicik pembe çiçeklidir, ona “tavşantopuğu” denir. İri, bordo bir cinse “ katırtırnağı” adı verilmiştir. Bir cinsine “pirinççiçeği” adı verilmişken, bir başka cinse de “kazankarası” denir. Türkiye’de pek çok salep türü yetişmektedir.

Eski zamanlarda afrodizyak olarak kullanılan  salep bitkisinin yumruları, günümüzde kuvvet verici, çocuklarda ishali kesici ve gıda maddesi olarak kullanılır. Nişasta, şekerler ve azotlu maddeler içeren salebi kimileri de soğuk algınlıklarında kullanılır. Salebin yapılması için değişik orkide türlerinin genç yumruları toplanır. Bu yumrular yıkandıktan sonra sepetlere konur ve 5 dakika için bu sepetlerle kaynar suya daldırılıp çıkarılır. Daha sonra güneşe serilip kurutulur.

Bazı bölgelerde ise yumrular önce dizilir, sonra haşlanır ve kurutulur. Dondurmanın ana maddelerinden biridir salep. Toz haline getirilen yumrular su veya sütle karıştırılıp içilir. Ayrıca tatlı tariflerimizin vazgeçilmezidir. Özellikle de kek ve muhallebiye çok yakışır.

Nişastası bol olan bu bitki, bir zamanlar en konsantre besin maddesi olarak kabul edilirmiş. Salep, eski dönemlerde yapılan deniz yolculuklarının yaşamsal besin kaynakları arasındaymış. Hindistan’da bazı tatlılar saleple yapılır. Taze salep yumruları çiğ olarak da balla karıştırılıp yenir. Fiyatının yüksekliği nedeniyle saf salep bulmak güçtür.  Eğer bilinçsiz toplama bu hızla devam ederse, yakında soyu tükenmiş doğal zenginliklerimiz arasında salebi de görebiliriz.